Home » Is er een einde aan de duisternis?

Is er een einde aan de duisternis?

Parashat Miketz en Chanukah

En het geschiedde aan het einde van twee volle jaren, dat Farao droomde; en zie, hij stond bij de rivier. (Genesis 41:1)

Aan het einde

In de Midrasj zijn er twee specifieke zienswijzen op dit vers met betrekking tot de uitdrukking קץ, ketz, “aan het einde” (Bereishis Rabbah 89:1, Yalkut Shimoni, Parshat Miketz).  Het eerste verwijst naar een vers in Job, waarin staat: “Hij heeft een einde gemaakt aan de duisternis” (Job 28:3).  Het tweede verwijst naar het idee dat G-d het einde van de duisternis en de terugkeer van het licht verordent, en bepaalde gebeurtenissen laat plaatsvinden om de overgang te verwezenlijken.

Volgens het eerste idee heeft het concept van een einde aan de duisternis betrekking op de kwade drang en de goede drang, namelijk dat het einde van de heerschappij van de kwade drang het vermogen van de goede drang betekent om zijn vleugels uit te slaan en te vliegen, waardoor de persoon die deze drang bezit gezuiverd wordt en de wereld zijn staat van spirituele perfectie kan bereiken.  Dit is een verhoopte verandering in de manier waarop de wereld momenteel functioneert, waar we ons moeten vasthouden aan kleine vonkjes goedheid om ons door de beproevingen van het dagelijks leven heen te helpen.  In de toekomst echter zal het licht zich in veel grotere mate manifesteren, omdat de kwade drang zal worden overwonnen.

Hoe werkt de Goddelijke Voorzienigheid

Het tweede begrip gaat over hoe de G-ddelijke Voorzienigheid werkt.  Aan de oppervlakte lijkt het erop dat Jozef uit de gevangenis werd gehaald om het raadsel van Farao’s droom op te lossen.  Maar in werkelijkheid had G-d bepaald wanneer het einde van Jozefs gevangenisperiode zou zijn, en toen het zover was, schiep Hij het voorwendsel voor Jozefs vrijheid.  Niet Farao’s droom was het centrale thema van het verhaal vanuit het perspectief van de G-ddelijke Voorzienigheid, maar de verlossing van Jozef, en Farao’s droom was slechts een katalysator om deze verlossing tot stand te brengen.

Een dieper begrip van “Kets”

Wat we hier hebben is een dieper begrip van het begrip קץ, “het einde”, een model over hoe de geschiedenis van de ene fase naar de andere overgaat.  Onze ervaring van tijd is anders dan die van G-d.  Wij bevinden ons in tijdsperioden die we blijkbaar moeten uitzittend voordat de dingen voor ons veranderen, maar ondertussen hopen en bidden we dat de overgang komt, alsof de verlossing op zich laat wachten, alsof we het te lang hebben uitgehouden.  Ondertussen gebeurt, vanuit G-ds perspectief, alles wat in de wereld en binnen de tijd gebeurt, precies volgens Zijn schema.  Vanuit ons gezichtspunt is de beweging van historische tijdperken als de kwantumsprong van een atoom naar en van zijn aangeslagen toestand, iets wat wij niet kunnen waarnemen.  Maar dit geldt niet voor G-d.  Zijn Naam betekent: “Was, Is en Zal zijn”; verleden, heden en toekomst zijn irrelevante termen met betrekking tot Zijn tijdsbesef.  Hij staat boven de tijd.  Tijd is een constructie waar alleen wij mee hoeven te leven. 

Leven in de tijd

Aan de andere kant zijn we niet alleen onderworpen aan de fysica van de tijd, maar zijn we ook verplicht om binnen de tijd te leven, en ons te houden aan de parameters ervan.  Wij kunnen Chanoeka niet in mei vieren, of Pesach in augustus; de reden waarom iemand die de Sjabbat in acht neemt geen werk verricht op Sjabbat is dat hij vanaf een bepaald moment in de tijd verplicht wordt om deze Sjabbatswetten in acht te nemen voor vijfentwintig uur, niet ervoor en niet erna.

Het is ons niet toegestaan tijd te verspillen.  Het is onze taak er optimaal gebruik van te maken, het te heiligen.  Maar “lidmaatschap heeft zijn voorrechten”; als we moeten leven binnen de constructie van de tijd, lijkt het ons ook toegestaan te verlangen naar een betere toekomst en te hopen dat die eerder komt dan later.  Toch blijft er een uitdaging: hoe kunnen we onze blik op de toekomst gericht houden en toch het allesbepalende proces van het huidige moment niet verwaarlozen?  Dingen die we niet willen aanpakken zijn niet irrelevant, anders had Hij ze niet veroorzaakt!

Daarom is de sleutel het handhaven van twee niveaus van begrip: één, dat G-d de show leidt, en Hij dat perfect doet, en daarom kan ik de betekenis oogsten van dit moment, van deze fase, van deze uitdaging, en twee, dat het heden slechts een opmaat is naar een grotere en helderdere toekomst.

Focus op het wonder van de olie of de verlichting?

Ik denk dat dit de reden is waarom wij de neiging hebben om ons meer te richten op het wonder van de olie op Chanoeka en waarom onze Wijzen besloten dat de juiste manier om de gebeurtenissen van Chanoeka te herdenken het aansteken van de menora is en waarom wij elke dag van Chanoeka een volledig Hallel zeggen om G-d te danken voor de redding – en waarom wij het element van onze overwinning in de oorlog tegen de Hellenisten vrijwel negeren.  De kracht en dapperheid van de Makkabeeën waren interessante punten van aandacht, maar zij werden toegewezen aan een specifiek moment in de tijd; wat de oorlog überhaupt belangrijk maakte was de wonderbaarlijke aard van de overwinning, G-ds betrokkenheid bij de oorlog.

We kunnen de duisternis verdragen.

De lichten van Chanoeka vertegenwoordigen daarentegen een veel diepere en permanente prestatie: de overwinning van heiligheid op de krachten van onreinheid.  Dit gaat niet alleen over het huidige moment, maar ook over de toekomst, zelfs de wereld na de huidige.  We zijn in staat de duisternis van deze wereld te dragen, vanwege de glans van de komende wereld.  En zo houden wij ons vast aan de kleine maar zekere Chanoeka-lichtjes, zoals men zijn of haar geloof in moeilijke tijden in stand houdt, wetende dat wij uiteindelijk een wereld zullen erven waarin, “de stem van vreugde en heil zal klinken voor Israël, wanneer het visioen van redding komt, de Rots zal heil doen ontspruiten;  het licht van Mijn zon zal verschijnen, voor altijd schijnend, een sabbat van rust” (Rabbi Yitzchak Luria [de Ari z”l], “Yom Zeh L’Yisrael” (uit de z’mirot van vrijdagavond).

Geschreven door Rabbi Tani Burton

Link naar het origineel: https://www.noahideacademy.org/post/parshat-miketz-and-chanukah-the-end-of-darkness-by-rabbi-tani-burton

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *